Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ev sahipliğinde düzenlenen Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Araştırma Üniversiteleri Değerlendirme Toplantısı’na katıldı. Etkinlikte YÖK Başkanı Erol Özvar, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil ile birlikte aday izleme programında yer alan üniversitelerin rektör ve akademisyenleri hazır bulundu.
Yükseköğretim ve bilimsel araştırma alanındaki kapasitenin artırılmasının Türkiye’nin kalkınma hedefleri açısından önemini vurgulayan Yılmaz, üniversitelerin bölgesel potansiyellerine göre uzmanlaşmalarını destekleyen programlar yürüttüklerini belirtti. Araştırma üniversiteleri modeliyle bilimsel üretim kapasitesi yüksek kurumların olanaklarını daha etkin kullanmalarının amaçlandığını ifade eden Yılmaz, halihazırda 20’si devlet ve 3’ü vakıf olmak üzere toplam 23 üniversitenin araştırma üniversitesi statüsünde bulunduğunu aktardı. Araştırma performansını geliştiren 10 üniversitenin ise Aday İzleme Programı bünyesinde takip edildiğini kaydetti. ADEP kapsamında devlet araştırma üniversitelerine performans odaklı destek sağlandığını belirten Yılmaz, tahsis edilen ödeneklerin yıllık performans sonuçlarına göre belirlendiğini bildirdi.
Kamu kaynaklarının kalite ve ölçülebilir sonuç odaklı kullanılması amacıyla ADEP bütçesinin 2022 yılından bu yana düzenli şekilde artırıldığını dile getiren Yılmaz, 2022'de 188 projeye 115,2 milyon lira destek verildiğini, 2026 yılında ise merkezi bütçeden ayrılan 1,4 milyar lirayla 548 projenin destek kapsamına alındığını açıkladı. Böylece 4 yıllık süreçte proje sayısının yaklaşık 3 katına, merkezi destek tutarının ise 12 katına çıktığını vurguladı. Komisyon değerlendirmeleri sonucunda toplam bütçesi yaklaşık 1,9 milyar lira olan 548 projenin desteklenmesinin kararlaştırıldığını belirten Yılmaz, kaynağın 1,4 milyar liralık kısmının ADEP ödeneğinden, yaklaşık 491 milyon liralık bölümünün ise üniversitelerin öz kaynaklarından sağlandığını ifade etti. 2026 yılı projelerinde ağırlığın fen ve mühendislik alanlarında olduğunu kaydeden Yılmaz, sağlık ve sosyal bilimler alanlarındaki araştırma kapasitesini de büyütmeyi hedeflediklerini iletti.
Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ortaklığıyla uygulanan İşgücü Uyum Programı’nın araştırma üniversitelerine entegre edilmesinin planlandığını söyleyen Yılmaz, son 23 yılda araştırma kapasitesine yönelik elde edilen verileri paylaştı. Milli gelirin 238 milyar dolardan 1,3 trilyon dolara yükseldiği dönemde, yurt içi Ar-Ge harcamalarının milli gelire oranının 2002 yılındaki yüzde 0,51 seviyesinden 2024 yılında yüzde 1,46’ya ulaştığını bildirdi. Aynı periyotta tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısının 29 binden 310 bine, yıllık patent başvuru sayısının ise 414 seviyesinden 8 bin 600'ün üzerine çıktığını aktardı. Bilimsel yayın sayısı bakımından Türkiye’nin 2002’de dünyada 29’uncu sıradayken 2025 yılında 15’inci sıraya tırmandığını belirten Yılmaz, QS Dünya Üniversite Sıralaması 2027 listesinde Türkiye’den 6 üniversitenin ilk 500 içinde yer aldığını dile getirdi.
Küresel yetenekleri çekmek amacıyla 2027 yılında başarılı uluslararası öğrencilerin araştırma görevlisi kadrolarına alınacağını duyuran Yılmaz, 2053 vizyonu doğrultusunda yapay zeka, biyoteknoloji, kuantum ve ileri üretim teknolojilerinin öne çıktığını kaydetti. Açıklanan Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı ile bilişim teknolojileri, siber güvenlik, yapay zeka ve çip teknolojileri alanlarında yeni bir doktora modelinin başlatıldığını bildiren Yılmaz, ilk aşamada 550 genç mezunun merkezi sınavla seçilerek 20 araştırma üniversitesinde doktora ve araştırma görevliliği kadrolarına atanacağını açıkladı.
Toplantı marjında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile YÖK Başkanı Erol Özvar, Araştırma Üniversiteleri 2026 yılı performans sıralamasını ilan etti. Açıklanan listede Koç Üniversitesi 1’inci, Sabancı Üniversitesi 2'nci ve ODTÜ 3'üncü sırada yer aldı.