Haber Detay
Seçili finans ve borsa haberinin detaylı içeriği, piyasa etkisi ve ilgili gelişmeler.
Gıda, İçecek ve Tütün
17 Eylül 2026
AEFES
ALKLC
ARMGD
ATAKP
AVOD
BALSU
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Para Politikası Kurulunun 10 Eylül tarihli toplantısına ilişkin özeti yayımladı. Metinde, jeopolitik gelişmelerin oluşturduğu belirsizlikler nedeniyle enerji fiyatlarındaki yüksek ve dalgalı seyrin devam ettiği bildirildi. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve nakliye maliyetlerindeki belirsizliklerin süresi ile boyutunun, enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından temel belirleyici olmayı sürdüreceği ifade edildi.
Tarım emtiası fiyatlarında olumsuz iklim koşulları ve jeopolitik faktörler kaynaklı artışlar yaşandığı, bu durumun enflasyon gelişmeleri ve beklentileri üzerinde yukarı yönlü ek bir risk faktörü oluşturduğu kaydedildi. Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle Orta Doğu ve Afrika ülkelerinde 2026 yılına dair olumsuz büyüme görünümünün korunduğu aktarıldı. Baz etkilerinin devreye girmesiyle 2027 yılında büyüme oranlarında toparlanma beklendiği belirtilirken, Türkiye'nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin 2026 için yüzde 1,6, 2027 için ise yüzde 2,5 artacağı tahmin edildi.
Emtia fiyatlarındaki oynaklığa bağlı olarak küresel enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklerin mevcudiyetini koruduğu aktarıldı. Merkez bankalarının bu riskleri gözettiği, aynı zamanda gelişmelerin büyüme ve istihdam üzerindeki olumsuz etkilerini dikkate aldığı vurgulandı. Gelişmiş ülkelerde politika faizi fiyatlamalarının faiz artırımı yönündeki beklentileri koruduğu ifade edildi. Jeopolitik gelişmeler ve El Nino gibi iklim olaylarının yol açtığı arz şoklarının kalıcılığı ile enflasyon beklentilerini bozma derecesinin küresel para politikalarının seyri açısından önem taşıdığı kaydedildi. Risk iştahındaki dalgalanmalara bağlı olarak gelişmekte olan ülke hisse senedi piyasalarından fon çıkışlarının gözlendiği ve portföy hareketlerindeki aşağı yönlü risklerin sürdüğü belirtildi.
Üretim yönünden değerlendirildiğinde, ikinci çeyrekte yıllık büyümeye inşaat haricindeki tüm kalemlerin pozitif katkı sağladığı, büyümenin ana belirleyicisinin ise hizmetler sektörü olduğu açıklandı. Tarım katma değerinin ilk çeyreğin ardından ikinci çeyrekte güçlü artış kaydettiği, ilk çeyrekte gerileyen sanayi katma değerinin ise ikinci çeyrekte yükseldiği bildirildi. Harcama yöntemiyle incelendiğinde, nihai yurt içi talebin yıllık büyümenin temel sürükleyicisi olmaya devam ettiği aktarıldı. Özel tüketim ve toplam yatırımların yıllık büyümeye pozitif katkısının bir önceki çeyreğe göre azaldığı, çeyreklik bazda ise özel tüketim harcamalarındaki düşüşün ikinci çeyrekte derinleşerek tüketimde yavaşlamaya işaret ettiği ifade edildi. Bu dönemde toplam yatırımların çeyreklik bazda değişmediği kaydedildi.
Mal ve hizmet ihracatı artarken ithalatın gerilediği, net ihracatın çeyreklik büyümeye pozitif katkı sağladığı vurgulandı. İkinci çeyrek verilerinin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğini gösterdiği ifade edildi. Jeopolitik gelişmelerin cari açık üzerindeki etkilerinin enerji fiyatlarının seyrine bağlı olarak şekilleneceği değerlendirildi. Mevsimsellikten arındırılmış tüketim malı ithalatının temmuz ve ağustos aylarında bir miktar yükseldiği bildirildi. Ağustos ayı geçici dış ticaret verileri ile eylül ayı öncü göstergeleri birlikte değerlendirildiğinde, üç aylık ortalama eğilimlerin dış ticaret açığında ikinci çeyreğe kıyasla gerilemeye işaret ettiği aktarıldı.
Tüketici fiyatlarının ağustos ayında yüzde 1,84 arttığı, yıllık enflasyonun 0,24 puan gerileyerek yüzde 31,51 seviyesinde gerçekleştiği anımsatıldı. Yıllık enflasyonun enerji, alkol-tütün-altın ve hizmet gruplarında yükseldiği, diğer ana gruplarda ise gerilediği belirtildi. B endeksinin yıllık değişim oranının 0,30 puan azalarak yüzde 30,68; C endeksinin ise 0,16 puan artarak yüzde 30,07 olduğu kaydedildi.
Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde; gıda ve alkolsüz içecekler ile temel mal gruplarının katkılarının bir önceki aya göre sırasıyla 0,81 ve 0,32 puan azaldığı, hizmet, enerji ve alkol-tütün-altın gruplarının katkılarının ise sırasıyla 0,43, 0,40 ve 0,06 puan arttığı bildirildi. Ağustos ayında enerji fiyatlarında görülen yüzde 5,46 oranındaki aylık artışta uluslararası petrol fiyatları ve akaryakıt zamlarının etkili olduğu aktarıldı. Hizmet grubu aylık enflasyonunda eğitim, haberleşme ve ulaştırma hizmetlerinin öne çıktığı belirtildi. Alkollü içecekler ve tütün grubunda temmuz ayı vergi düzenlemesinin sarkan etkisi hissedilirken, gıda grubundaki yavaşlamada taze meyve ve sebze fiyatlarındaki düşüş rol oynadı. Temel mal grubunda giyim ve ayakkabı sezon indirimleriyle gerilerken, giyim dışı mallar ılımlı seyrini sürdürdü.
Mevsimsellikten arındırılmış verilerle tüketici fiyatlarının aylık artışının toplamda ve B endeksinde yatay seyrettiği, C endeksinde ise gerilediği ifade edildi. Enflasyonun ana eğiliminin temmuzdaki düşüşün ardından ağustosta sınırlı yükseliş gösterdiği, üç aylık ortalamalar bazında ise düşüş eğilimini sürdürdüğü kaydedildi. Yıllık bazda mal enflasyonunun yüzde 26, hizmet enflasyonunun yüzde 40 civarında seyrettiği belirtildi. Vakıf üniversiteleri ücret artışları ile harç ödemelerinin bu yıl ağustos ve eylül aylarına yayılmasının ağustos enflasyonunu yaklaşık 0,25 puan artırdığı, eylül enflasyonunu ise mekanik olarak aşağı çekeceği not edildi. Haberleşme hizmetlerindeki yüzde 5,03'lük artışta cep telefonu görüşme ücretleri, ulaştırma hizmetlerindeki yüzde 4,98'lik artışta ise hava yolu taşımacılığı etkili oldu. Kira aylık enflasyonu yüzde 3,04 oranında gerçekleşirken, mevsimsellikten arındırılmış kira enflasyonundaki yavaşlama belirginleşti.
Yurt içi üretici fiyatlarının ağustosta yüzde 2,57 arttığı ve yıllık üretici enflasyonunun 0,12 puan artışla yüzde 27,95 olduğu hatırlatıldı. Enerji fiyatlarının yüzde 6,99 artışla ana sanayi gruplarında öne çıktığı, dayanıklı tüketim mallarının yüzde 2,01 yükseldiği, diğer gruplardaki artışların yüzde 1,5-1,8 bandında kaldığı aktarıldı. Rafine edilmiş petrol ürünleri, tütün, kömür-linyit, metal cevheri ve elektrik fiyat artışıyla öne çıkan alt sektörler oldu. Brent ham petrol fiyatının ağustosta ortalama 91 dolar seviyesinde gerçekleştiği, eylül ayının ilk 10 gününde ise ortalama 103 dolar seviyesine yükseldiği bildirildi. TTF doğal gaz fiyatlarının yükselişini sürdürdüğü, altın fiyatlarının ise eylül başında yatay seyrettiği aktarıldı.
FAO gıda fiyatları endeksinin temmuzda şeker ve tahıl öncülüğünde sınırlı tırmandığı, Rusya-Ukrayna gerilimi ve El Nino iklim olayının tarımsal emtia fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskler oluşturduğu ifade edildi. Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi ile konteyner ve kuru yük navlun endekslerindeki yüksek seyrin sürdüğü belirtildi. İmalat sanayi PMI verilerinin ağustos ayında girdi ve ürün fiyatlarında artışa işaret ettiği bildirildi.
Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre, 2026 yıl sonu enflasyon beklentisinin yüzde 29,4'e, 2027 yıl sonu beklentisinin yüzde 21,9'a yükseldiği aktarıldı. 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 23,7'ye gerilediği, 24 ay sonrası beklentinin yüzde 18'e çıktığı, 5 yıl sonrası beklentinin ise yüzde 11,1'e düştüğü kaydedildi. Reel sektörün 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 32,8'e, hanehalkının beklentisinin ise yüzde 45,6'ya yükseldiği belirtildi. Eylül ayında taze meyve ve sebze fiyatlarındaki düşüşle gıda enflasyonunun gerileyeceği, ancak küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin enerji grubu yıllık enflasyonunu yukarı çekmeye devam edeceği vurgulandı.
TCMB'nin 23 Ağustos 2026 tarihli duyurusuyla, 1 Mart 2026 tarihinde ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden başlanmasına karar verildiği hatırlatıldı. Kurulun politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de, gecelik borç verme faiz oranını yüzde 40'ta, gecelik borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5'te sabit tuttuğu kaydedildi. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceği, enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma olması halinde para politikası duruşunun sıkılaştırılacağı ifade edildi. Likidite koşullarının yakından izlendiği ve likidite yönetim araçlarının etkili şekilde kullanılmaya devam edeceği aktarıldı.
Ekofin'deki özelliklere erişmek için lütfen hesabınızı oluşturunuz.
Yorumlar yükleniyor...