Türkiye'de otoyol ve köprü geçişlerine ilişkin yabancı plakalı araçlar için yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. Bu düzenleme, ücretli yollardaki geçişlerin takibini ve tahsil edilemeyen borçların önlenmesini hedefliyor. Yeni uygulamaya göre, yabancı plakalı araçların otoyol ve köprü geçiş ücretleri ile idari para cezaları sınır kapılarında kontrol edilecek. Sistemde borcu bulunan araç sahipleri, ödeme yapmadan Türkiye'den çıkış yapamayacak.

Türkiye'den ayrılmak isteyen yabancı plakalı araçlar için gümrük kapılarında borç sorgulaması yapılacak. Karayolları Genel Müdürlüğü'nün işlettiği yolların yanı sıra Yap-İşlet-Devret projeleri kapsamındaki otoyol, köprü ve tünellerdeki geçişler de sistemden takip edilecek. Araç plakasına kayıtlı geçiş ücreti veya idari para cezası olması durumunda sürücünün çıkış işlemleri durdurulacak ve aracın sınırdan geçebilmesi için tüm borçların ödenmesi gerekecek.

Daha önce Türkiye'de ücretli yolları kullanan bazı yabancı plakalı araçların borçlarının, sürücülerin ülkeden ayrılmasının ardından tahsil edilememesi sorunu yaşanıyordu. Yeni sistemle bu durumun önüne geçilmesi amaçlanıyor. Geçiş ücretini veya idari para cezasını ödemeyen sürücüler, borçlarını kapatana kadar sınır kapılarından çıkış yapamayacak. Kontroller araç plakası üzerinden yapılacak ve borç doğrudan aracın plakasıyla eşleştirilecek.

Yabancı plakalı araç sahipleri, tespit edilen borçlarını sınır kapılarında banka veya kredi kartıyla ödeyebilecek. Nakit ödeme yapmak isteyenler ise gümrük idarelerinin veznelerine başvurabilecek. Ayrıca, geçiş ücretleri ve idari para cezaları PTT şubeleri ve anlaşmalı bankalar aracılığıyla da ödenebilecek. Sürücülerin sınır kapısında bekleme yaşamaması için seyahat öncesinde borçlarını kontrol edip ödemeleri tavsiye ediliyor.

Yeni yönetmelikle birlikte yabancı plakalı araçlar için Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) aboneliği zorunlu hale getirildi. Türkiye'deki ücretli otoyol ve köprüleri kullanacak yabancı plakalı araçların HGS'ye veya benzeri elektronik geçiş sistemlerine kayıtlı olması gerekecek. Araç sahipleri, HGS hesaplarında geçiş ücretlerini karşılayacak yeterli bakiyeyi bulundurmakla yükümlü olacak. Yetersiz bakiye nedeniyle ücretin tahsil edilememesi durumunda geçiş, ihlalli geçiş olarak kaydedilecek.

Sürücüler, HGS aboneliği yaptırmanın yanı sıra araçtaki elektronik geçiş etiketinin düzgün çalışmasından da sorumlu olacak. Etiketin arızalı olması, yanlış yerleştirilmesi veya sistem tarafından okunamaması durumunda dahi geçiş ücretinin tahsil edilememesi sürücünün sorumluluğunu ortadan kaldırmayacak. Ayrıca araç plakasının açık, temiz ve kameralar tarafından okunabilir durumda bulunması gerekecek. Plakanın okunmasını engelleyecek durumlar için sürücü hakkında işlem yapılabilecek.

Yeni dönemde Karayolları Genel Müdürlüğü, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı arasında kurulacak ortak sistemle yabancı plakalı araçların geçiş bilgileri ve borç durumları anlık olarak takip edilecek. Geçiş tarihleri, güzergahlar, ödenmeyen ücretler ve uygulanan cezalar plakaya kaydedilecek. Yapılan tahsilatlar da ilgili kurumların sistemlerine işlenecek, böylece borç kayıtları güncellenecek ve borcu devam eden araçlar tespit edilebilecek.

Yönetmelikte ihlalli geçişler için kademeli bir ödeme ve ceza sistemi uygulanacak. HGS hesabında yeterli bakiye bulunmaması veya geçiş ücretinin tahsil edilememesi durumunda sürücülere ilk olarak 15 günlük ödeme süresi tanınacak. Bu süre içinde ödeme yapılması halinde herhangi bir idari para cezası uygulanmayacak, yalnızca normal geçiş ücreti tahsil edilecek.

15 günlük sürenin ardından gelen 30 günlük dönemde ödeme yapılması durumunda, normal geçiş ücretine ek olarak geçiş ücretinin 1 katı tutarında ceza uygulanacak. Örneğin, 500 TL'lik bir geçiş ücreti için ödeme ilk 15 gün içinde yapılırsa 500 TL tahsil edilecek. Ancak bu süre aşıldıktan sonra ödeme yapılırsa toplam tutar 1.000 TL'ye çıkabilecek.

İhlalli geçiş borcunun toplam 45 gün içinde ödenmemesi halinde ise yaptırım daha da ağırlaşacak. Bu sürenin sonunda geçiş ücretinin 4 katı tutarında idari para cezası kesilecek. Bu ceza, normal geçiş ücretine ek olarak tahsil edilecek. Bu nedenle yabancı plakalı araç sürücülerinin yüksek cezalarla karşılaşmamak ve sınır kapılarında sorun yaşamamak için borçlarını zamanında kontrol etmesi gerekecek.

Yeni uygulamayla birlikte Türkiye'ye yabancı plakalı araçla giriş yapan sürücülerin HGS aboneliği oluşturması, hesaplarına yeterli bakiye yüklemesi ve geçişlerini düzenli olarak kontrol etmesi önem kazanacak. Özellikle uzun yolculuk yapan ve birden fazla otoyol veya köprü kullanan sürücülerin çıkış yapmadan önce borç sorgulaması yapması öneriliyor. Farkında olunmayan küçük bir geçiş borcu bile sınır kapısında işlemlerin durmasına neden olabilecek.

Yeni düzenlemeyle, yabancı plakalı araçların Türkiye'deki ücretli yolları kullanırken yerli plakalı araçlarla aynı ödeme sorumluluklarına tabi olması amaçlanıyor. Kurumlar arası ortak takip sistemiyle geçiş ücretlerinin daha hızlı tahsil edilmesi, borçların birikmesinin önlenmesi ve ihlalli geçişlerin azaltılması hedefleniyor. Borcu bulunmayan araçların çıkış işlemleri normal şekilde devam edecekken, geçiş ücreti veya idari para cezası bulunan yabancı plakalı araçlar, ödeme tamamlanmadan Türkiye sınırlarını terk edemeyecek.